Nchịkọta nke Ọrịa Chikungunya (CHIKV)

Ọrịa Chikungunya (CHIKV) bụ nje na-efe efe nke anwụnta na-ebutekarị, nke na-akpatakarị ahụ ọkụ Chikungunya. Nke a bụ nchịkọta zuru ezu nke nje ahụ:

1. Àgwà nje

• Nhazi: Bụrụ nkeTogaviridaeezinụlọ, ụdịAlphavirus.
• Mkpụrụ ndụ ihe nketa: nje RNA nke nwere eriri positive nke otu eriri.
• Ụzọ e si ebufe ọrịa: Aedes aegypti na Aedes albopictus na-ebutekarị ọrịa a, otu nje ndị ahụ dịka ọrịa dengue na Zika.

• Ebe ndị a na-ahụkarị: Mpaghara okpomọkụ na mpaghara ndị dị n'okpuru ala n'Africa, Eshia, Amerịka, na agwaetiti oké osimiri India.

2. Arụmọrụ ahụike

• Oge Ịkụnye Mkpuru: Ọtụtụ mgbe, ọ na-abụkarị ụbọchị 3-7.
• Mgbaàmà Ndị A Na-ahụkarị:
  • Ahụ ọkụ mberede (>39°C).
  • Mgbu nkwonkwo dị oke njọ (nke na-emetụta aka, nkwojiaka, ikpere, wdg), nke nwere ike ịdịru ọtụtụ izu ruo ọnwa.
  • Ọnya ọkụ Maculopapular (nke a na-ahụkarị n'ahụ ogwe aka na aka).
  • Mgbu akwara, isi ọwụwa, ọgbụgbọ.
• Mgbaàmà ndị na-adịghị ala ala: Ihe dị ka 30%-40% nke ndị ọrịa na-enwe mgbu nkwonkwo na-adịgide adịgide, nke nwere ike ịdịru ọtụtụ ọnwa ma ọ bụ ọbụna ọtụtụ afọ.
• Ihe ize ndụ nke ọrịa siri ike: Ụmụ amụrụ ọhụrụ, ndị agadi na ndị ọrịa nwere ọrịa na-adịghị ala ala nwere ike ibute nsogbu akwara ozi (dịka meningitis) ma ọ bụ ọnwụ, mana ọnụọgụ ọnwụ zuru oke dị ala (<1%).

3. Nchọpụta na ọgwụgwọ

• Ụzọ Nchọpụta:
  • Nnwale Serological: Ọgwụ mgbochi IgM/IgG (a ga-achọpụta ihe dị ka ụbọchị ise ka mmalite gasịrị).
  • Nnwale molekụla: RT-PCR (nchọpụta nke RNA nje virus n'oge akọrọ).
  • Achọrọ ịpụ iche nadengue ahụ ọkụ, nje Zika, wdg. (ihe mgbaàmà ndị yiri ya)
• Ọgwụgwọ:
  • Enweghị ọgwụ nje a kapịrị ọnụ, ọgwụgwọ bụ isi bụ nkwado mgbaàmà:
    • Ọgwụ mgbu/ahụ ọkụ (zere aspirin n'ihi ihe egwu nke ọbara ọgbụgba).
    • Mmiri na izu ike.
    • Mgbu nkwonkwo na-adịghị ala ala nwere ike ịchọ ọgwụ mgbochi mkpali ma ọ bụ physiotherapy.

4. Usoro mgbochi

• Njikwa Anwụnta:
  • Jiri ụgbụ anwụnta na ọgwụ mgbochi anwụnta (gụnyere DEET, picaridin, wdg).
  • Wepụ mmiri na-akwụsị akwụsị (belata ebe anwụnta na-amụ nwa).
• Ndụmọdụ maka njem: Kpachara anya mgbe ị na-aga ebe ndị mmadụ na-anaghị ahụkarị ma yikwasị uwe ogologo aka.
• Mmepe ọgwụ mgbochi: Ruo afọ 2023, ewepụtabeghị ọgwụ mgbochi azụmaahịa ọ bụla, mana ụfọdụ ọgwụ mgbochi ndị a na-anwale n'ụlọ ọgwụ (dịka ọgwụ mgbochi nje dị ka nje).

5. Mkpa Ahụike Ọha na Eze

• Ihe Ize Ndụ nke Ọrịa: N'ihi na anwụnta Aedes na-agbasa ebe niile na okpomọkụ ihu igwe, oke mbufe ahụ nwere ike ịgbasa.
• Ọrịa na-efe efe zuru ụwa ọnụ: N'afọ ndị na-adịbeghị anya, ọrịa na-efe efe emeela n'ọtụtụ ebe na Caribbean, South Asia (dịka India na Pakistan) na Africa.

6. Isi ihe dị iche naDengueAhụ ọkụ

• Ihe ndị yiri ya: Anwụnta Aedes na-ebufe ha abụọ ma nwee ihe mgbaàmà ndị yiri ya (ahụ ọkụ, ihe ọkụ).
• Ihe dị iche: A na-amata Chikungunya site na nnukwu mgbu nkwonkwo, ebedengueo yikarịrị ka ọ ga-akpata ọbara ọgbụgba ma ọ bụ ujo.

Mmechi:

Anyị Baysen Medical na-elekwasị anya mgbe niile n'usoro nchọpụta iji melite ụdị ndụ. Anyị emepụtala ikpo okwu teknụzụ ise - Latex, colloidal gold, Fluorescence Immunochromatographic Assay, Molecular, Chemiluminescence Immunoassay. Anyị na-elekwasịkwa anya n'ule maka ọrịa na-efe efe, Anyị nwereNnwale ngwa ngwa nke Dengue NSI,Nnwale ngwa ngwa nke Dengue IgG/IgM, Nnwale ngwa ngwa nke Dengue NSI na IgG/IgM