Het verband tussen darmontsteking, veroudering en de pathologie van de ziekte van Alzheimer.

De relatie tussen darmmicrobiota en neurologische aandoeningen is de laatste jaren een belangrijk onderzoeksthema geworden. Steeds meer bewijs toont aan dat darmontsteking (zoals een lekkende darm en dysbiose) de progressie van neurodegeneratieve ziekten, met name de ziekte van Alzheimer (AD), kan beïnvloeden via de "darm-hersenas". Dit artikel bespreekt hoe darmontsteking toeneemt met de leeftijd en onderzoekt de mogelijke samenhang met AD-pathologie (zoals β-amyloïde-afzetting en neuro-inflammatie), en biedt daarmee nieuwe inzichten voor vroege interventie bij AD.

1. Inleiding

De ziekte van Alzheimer (AD) is de meest voorkomende neurodegeneratieve aandoening, gekenmerkt door β-amyloïde (Aβ) plaques en hypergefosforyleerd tau-eiwit. Hoewel genetische factoren (bijv. APOE4) belangrijke risicofactoren voor AD zijn, kunnen omgevingsinvloeden (bijv. voeding, darmgezondheid) ook bijdragen aan de progressie van AD door chronische ontsteking. De darmen, als het grootste immuunorgaan van het lichaam, kunnen de hersengezondheid via meerdere mechanismen beïnvloeden, met name tijdens het ouder worden.

2. Darmontsteking en veroudering

2.1 Leeftijdsgebonden afname van de darmbarrièrefunctie
Met het ouder worden neemt de integriteit van de darmbarrière af, wat leidt tot een "lekkende darm". Hierdoor kunnen bacteriële metabolieten (zoals lipopolysaccharide, LPS) in de bloedbaan terechtkomen en systemische, laaggradige ontstekingen veroorzaken. Studies hebben aangetoond dat de diversiteit van de darmflora bij ouderen afneemt, dat pro-inflammatoire bacteriën (zoals Proteobacteria) toenemen en dat anti-inflammatoire bacteriën (zoals Bifidobacterium) afnemen, waardoor de ontstekingsreactie verder verergert.

2.2 Ontstekingsfactoren en veroudering
Chronische, laaggradige ontsteking ("inflammatoire veroudering", inflammaging) is een belangrijk kenmerk van veroudering. Darmontstekingsfactoren (zoalsIL-6TNF-α kan via de bloedbaan de hersenen binnendringen, microglia activeren, neuro-inflammatie bevorderen en het pathologische proces van de ziekte van Alzheimer versnellen.

en het bevorderen van neuro-inflammatie, waardoor de pathologie van de ziekte van Alzheimer wordt versneld.

3. Het verband tussen darmontsteking en de pathologie van de ziekte van Alzheimer

3.1 Darmdysbiose en Aβ-afzetting

Dierproeven hebben aangetoond dat verstoring van de darmflora de afzetting van Aβ kan verhogen. Zo vertonen muizen die met antibiotica zijn behandeld minder Aβ-plaques, terwijl de Aβ-spiegel juist hoger is bij muizen met dysbiose. Bepaalde bacteriële metabolieten (zoals korteketen vetzuren, SCFA's) kunnen de Aβ-klaring beïnvloeden door de functie van microgliacellen te reguleren.

3.2 De darm-hersenas en neuro-inflammatie

Darmontsteking kan de hersenen beïnvloeden via vagale, immuunsysteem- en metabole routes:

• Vagale route: ontstekingssignalen uit de darmen worden via de nervus vagus naar het centrale zenuwstelsel overgebracht, waardoor de functie van de hippocampus en de prefrontale cortex wordt beïnvloed.
• Systemische ontsteking: Bacteriële componenten zoals LPS activeren microglia en bevorderen neuro-ontsteking, waardoor tau-pathologie en neuronale schade verergeren.
• Metabole effecten: darmdysbiose kan het tryptofaanmetabolisme beïnvloeden, wat leidt tot onevenwichtigheden in neurotransmitters (bijv. 5-HT) en de cognitieve functie aantast.

3.3 Klinisch bewijs

• Patiënten met de ziekte van Alzheimer hebben een significant andere samenstelling van de darmflora dan gezonde ouderen, bijvoorbeeld een abnormale verhouding tussen de dikwandige bacteriën en de antibacteriële bacteriën.
• De LPS-spiegel in het bloed is positief gecorreleerd met de ernst van de ziekte van Alzheimer.
• Probiotische interventies (bijv. Bifidobacterium bifidum) verminderen de afzetting van Aβ en verbeteren de cognitieve functie in diermodellen.

4. Potentiële interventiestrategieën

Voedingsaanpassingen: een vezelrijk mediterraan dieet kan de groei van gunstige bacteriën bevorderen en ontstekingen verminderen.

1. Probiotica/prebiotica: suppletie met specifieke bacteriestammen (bijv. Lactobacillus, Bifidobacterium) kan de darmbarrièrefunctie verbeteren.
2. Ontstekingsremmende behandelingen: medicijnen die gericht zijn op darmontsteking (bijvoorbeeld TLR4-remmers) kunnen de progressie van de ziekte van Alzheimer vertragen.
3. Leefstijlinterventies: lichaamsbeweging en stressvermindering kunnen de darmflora in balans houden.

5. Conclusie en toekomstperspectieven

Darmontsteking neemt toe met de leeftijd en kan via de darm-hersenas bijdragen aan de pathologie van de ziekte van Alzheimer. Toekomstig onderzoek zou de causale relatie tussen specifieke darmflora en de ziekte van Alzheimer verder moeten verduidelijken en preventie- en behandelingsstrategieën voor de ziekte van Alzheimer moeten onderzoeken die gebaseerd zijn op de regulering van de darmflora. Onderzoek op dit gebied kan nieuwe aangrijpingspunten opleveren voor vroege interventie bij neurodegeneratieve ziekten.

Xiamen Baysen Medical. Wij van Baysen Medical richten ons altijd op diagnostische technieken om de kwaliteit van leven te verbeteren. We hebben 5 technologieplatforms ontwikkeld: latex, colloïdaal goud, fluorescentie-immunochromatografie, moleculaire diagnostiek en chemiluminescentie-immunoassay. We richten ons op darmgezondheid en onzeCAL-test wordt gebruikt om ontstekingen in de darmen op te sporen.

Referenties:

1. Vogt, NM, et al. (2017). “Veranderingen in het darmmicrobioom bij de ziekte van Alzheimer.”Wetenschappelijke rapporten.
2. Dodiya, HB, et al. (2020). “Chronische darmontsteking verergert tau-pathologie in een muismodel van de ziekte van Alzheimer.”Natuur Neurowetenschap.
3. Franceschi, C., et al. (2018). “Inflammaging: een nieuw immuun-metabolisch perspectief op leeftijdsgerelateerde ziekten.”Nature Reviews Endocrinology.