Isishwankathelo seNtsholongwane yeChikungunya (CHIKV)
Intsholongwane yeChikungunya (CHIKV) yintsholongwane ethwalwa ziingcongconi ebangela ikakhulu umkhuhlane weChikungunya. Oku kulandelayo sisishwankathelo esineenkcukacha ngentsholongwane:
1. Iimpawu zentsholongwane
- Udidi: LulolwaI-Togaviridaeusapho, uhloboI-Alphavirus.
- I-Genome: Intsholongwane ye-RNA enemicu eyodwa enemicu eyodwa.
- Iindlela zokudlulisela: Idluliselwa kakhulu yi-Aedes aegypti kunye ne-Aedes albopictus, ii-vectors ezifanayo neentsholongwane ze-dengue kunye ne-Zika.
- Iindawo ezixhaphakileyo: Iindawo ezikwitropiki nezikwiitropiki eAfrika, eAsia, eMelika, nakwiziqithi zoLwandlekazi lwaseIndiya.
2. Ukusebenza kweklinikhi
- Ixesha lokufukama: Ngokwesiqhelo iintsuku ezi-3–7.
- Iimpawu eziqhelekileyo:
- Umkhuhlane ophezulu ngequbuliso (>39°C).
- Intlungu ebuhlungu yamalungu (ikakhulu ichaphazela izandla, izihlathi, amadolo, njl.njl.), enokuhlala iiveki ukuya kwiinyanga.
- Ukurhawuzelela kwe-maculopapular (okuqheleke kakhulu esiqwini nasemalungeni).
- Intlungu yemisipha, intloko ebuhlungu, isicaphucaphu.
- Iimpawu ezingapheliyo: Malunga ne-30%-40% yezigulana ziba neentlungu zamalungu ezingapheliyo, ezinokuhlala iinyanga okanye iminyaka.
- Umngcipheko wokugula kakhulu: Iintsana ezisandul’ ukuzalwa, abantu abadala kunye nezigulane ezinezifo ezingapheliyo zinokuba neengxaki zemithambo-luvo (ezifana ne-meningitis) okanye ukufa, kodwa izinga lokufa lilonke liphantsi (<1%).
3. Uxilongo kunye nonyango
- Iindlela zokuxilonga:
- Uvavanyo lwe-Serological: Ii-antibodies ze-IgM/IgG (zibonakala emva kweentsuku ezi-5 emva kokuqala).
- Uvavanyo lweMolekyuli: RT-PCR (ukufunyanwa kwe-RNA yentsholongwane kwisigaba esibukhali).
- Imfuneko yokwahlula kwii-dengue umkhuhlane, intsholongwane kaZika, njl. njl. (iimpawu ezifanayo)
- Unyango:
- Akukho chiza lithile lokulwa neentsholongwane, kwaye unyango oluphambili luxhasa ngeempawu:
- Ukuphelisa iintlungu/umkhuhlane (thintela i-aspirin ngenxa yomngcipheko wokopha).
- Ukucoca umzimba nokuphumla.
- Iintlungu ezingapheliyo zamalungu zingadinga amayeza okulwa nokuvuvukala okanye i-physiotherapy.
- Akukho chiza lithile lokulwa neentsholongwane, kwaye unyango oluphambili luxhasa ngeempawu:
4. Amanyathelo okuthintela
- Ulawulo lweMibu:
- Sebenzisa ii-mother net kunye nezinto zokugxotha iingcongconi (kuquka i-DEET, i-picaridin, njl.njl.).
- Susa amanzi angashukumiyo (nciphisa iindawo zokuzalela kweengcongconi).
- Icebiso lokuhamba: Thatha amanyathelo okhuseleko xa usiya kwiindawo ezixhaphakileyo kwaye unxibe impahla enemikhono emide.
- Uphuhliso lwegonyo: Ukusukela ngo-2023, akukho gonyo lorhwebo liqalisiweyo, kodwa ezinye gonyo ezifunekayo zikwizilingo zeklinikhi (ezifana negonyo ezifana neentsholongwane).
5. Ukubaluleka kweMpilo yoLuntu
- Umngcipheko Wokuqhambuka Kwesifo: Ngenxa yokusasazeka ngokubanzi kweengcongconi ze-Aedes kunye nokufudumala kwemozulu, ububanzi bokusasazeka kwesifo bunokwanda.
- Ubhubhane wehlabathi: Kwiminyaka yakutshanje, ukuqhambuka kwesifo kuye kwenzeka kwiindawo ezininzi kwiCaribbean, eMzantsi Asia (ezifana neIndiya nePakistan) kunye neAfrika.
6. Umahluko ophambili kwiI-DengueIfiva
- Ukufana: Zombini zidluliselwa yingcongconi i-Aedes kwaye zineempawu ezifanayo (umkhuhlane, ukurhawuzelela).
- Umahluko: I-Chikungunya ibonakala ngentlungu eqatha yamalungu, ngelixai-denguekusenokwenzeka ukuba kubangele ukopha okanye ukothuka.
Isiphelo:
I-Baysen Medical isoloko igxile kwindlela yokuxilonga ukuphucula umgangatho wobomi. Siphuhlise amaqonga obuchwephesha ama-5- iLatex, igolide ye-colloidal, uvavanyo lwe-Fluorescence Immunochromatographic, i-Molecular, i-Chemiluminescence Immunoassay. Sikwagxile ekuvavanyweni kwezifo ezosulelayo, sinazoUvavanyo olukhawulezayo lweDengue NSI,Uvavanyo olukhawulezayo lweDengue IgG/IgM, Uvavanyo olukhawulezayo lwe-Dengue NSI kunye ne-IgG/IgM
Ixesha leposi: Julayi-24-2025






