Izifo ezosulelayo ezithwalwa yiingcongconi: izisongelo kunye nokuthintela

IiMosquitoes_2023_Ibhena_yeWebhu

Iingcongconi ziphakathi kwezilwanyana eziyingozi kakhulu emhlabeni. Ukulunywa kwazo kudlulisela izifo ezininzi ezibulalayo, nto leyo ebangela ukufa kwamawakawaka kwihlabathi liphela minyaka le. Ngokwezibalo, izifo ezithwalwa ziingcongconi (ezifana nemalariya kunye nomkhuhlane wedengue) zosulela abantu abangaphezu kwamakhulu ezigidi, nto leyo ebeka umngcipheko omkhulu kwimpilo yoluntu. Eli nqaku liza kwazisa ngezifo eziphambili ezithwalwa ziingcongconi, iindlela zazo zokudlulisela, kunye namanyathelo okuthintela nokulawula.


I. Iingcongconi Zisasaza Njani Izifo?

Iingcongconi zisasaza iintsholongwane (iintsholongwane, iiparasites, njl.njl.) kubantu okanye kwizilwanyana ezineentsholongwane ukuya kubantu abaphilileyo ngokufunxa igazi. Inkqubo yokusasaza ibandakanya:

  1. Ukulunywa ngumntu osulelekileyo: Ingcongconi iphefumla igazi eliqulethe intsholongwane.
  2. Ukwanda kwezifo ngaphakathi kwingcongconi: Intsholongwane okanye iparasite ikhula ngaphakathi kwingcongconi (umz., iPlasmodium igqibezela umjikelo wayo wobomi ngaphakathi kwingcongconi i-Anopheles).
  3. Ukudluliselwa kumphathi omtsha: Xa ingcongconi iphinda iluma, intsholongwane ingena emzimbeni ngamathe.

Iintlobo ezahlukeneyo zeengcongconi zisasaza izifo ezahlukeneyo, ezifana nezi:

 

  • Aedes aegypti– I-Dengue, iChikv, iZika, umkhuhlane otyheli
  • Iingcongconi zeAnopheles– IMalariya
  • Iingcongconi zaseCulex– Intsholongwane yeWest Nile, iJapan Encephalitis

II. Izifo Ezinkulu Ezisulelayo Ezithwalwa Yiingcongconi

(1) Izifo Ezibangelwa Yintsholongwane

  1. Umkhuhlane weDengue
    • I-Pathogen: Intsholongwane yeDengue (ii-serotypes ezi-4)
    • Iimpawu: Umkhuhlane ophezulu, intloko ebuhlungu kakhulu, iintlungu zemisipha; isenokuqhubeka ifikelele ekuphumeni kwegazi okanye ukothuka.
    • Iindawo ezixhaphakileyo: Iindawo ezikwiTropiki nezikwiitropiki (eMzantsi-mpuma weAsia, eLatin America).
  2. Isifo seZika Virus
    • Umngcipheko: Usulelo kubafazi abakhulelweyo lunokubangela i-microcephaly kwiintsana; lunxulunyaniswa neengxaki zemithambo-luvo.
  3. Umkhuhlane weChikungunya

    • Unobangela: Intsholongwane yeChikungunya (CHIKV)
    • Iintlobo eziphambili zeengcongconi: Aedes aegypti, Aedes albopictus
    • Iimpawu: Umkhuhlane ophezulu, iintlungu eziqatha zamalungu (ezinokuthatha iinyanga ezininzi).

4.Umkhuhlane Omthubi

    • Iimpawu: Umkhuhlane, inyongo, ukopha; izinga eliphezulu lokufa (ugonyo luyafumaneka).

5.I-Encephalitis yaseJapan

    • Ivektha:I-Culex tritaeniorhynchus
    • Iimpawu: I-Encephalitis, izinga eliphezulu lokufa (elixhaphakileyo kwiindawo zasemaphandleni zaseAsia).

(2) Izifo Ezibangelwa Zizimfimfithi

  1. I-Malaria
    • I-Pathogen: I-parasite ye-malaria (i-Plasmodium falciparum yeyona ibulalayo kakhulu)
    • Iimpawu: Ukugodola rhoqo, umkhuhlane ophezulu, kunye ne-anemia. Abantu abamalunga nama-600,000 bafa minyaka le.
  2. I-Lymphatic Filariasis (i-Elephantiasis)

    • I-Pathogen: Iimpethu zeFilarial (IWuchereria bancrofti,Brugia malayi)
    • IimpawuUkonakala kwe-lymphatic, okukhokelela ekudumbeni kwamalungu omzimba okanye amalungu esini.

III. Ungazithintela njani izifo ezithwalwa ziingcongconi?

  1. Ukhuseleko lomntu
    • Sebenzisa isixovuli seengcongconi (esiqulethe i-DEET okanye i-picaridin).
    • Nxiba impahla enemikhono emide kwaye usebenzise iinethi zomngxunya (ingakumbi ezo zinyangwa ngesibulali-zinambuzane esilwa nemalariya).
    • Kuphephe ukuphuma ngexesha leengcongconi (ukutshona kwelanga nokusa).
  2. Ulawulo lweNdalo
    • Susa amanzi amileyo (umz., kwiimbiza zeentyatyambo kunye namatayara) ukuthintela ukuzala kweengcongconi.
    • Futha izibulali-zinambuzane kuluntu lwakho okanye sebenzisa ulawulo lwebhayoloji (umz., ukukhulisa iintlanzi ezingcongconi).
  3. Ukugonywa
    • Iigonyo ze-yellow fever kunye ne-Japanese encephalitis ziyindlela yokuthintela esebenzayo.
    • Ugonyo lweDengue Fever (Dengvaxia) luyafumaneka kwamanye amazwe, kodwa ukusetyenziswa kwalo kulinganiselwe.

IV. Imingeni Yehlabathi Kulawulo Lwezifo

  • Imo iyatshintsha: Izifo ezithwalwa ziingcongconi zisasazeka kwiindawo ezinobushushu obuphantsi (umz., i-dengue eYurophu).
  • Ukumelana nezibulala-zinambuzane: Iingcongconi ziya zikwazi ukumelana nezibulali-zinambuzane eziqhelekileyo.
  • Imida yokugonya: Ugonyo lweMalariya (RTS,S) lusebenza kancinci; kufuneka izisombululo ezingcono.

Isiphelo

Izifo ezithwalwa ziingcongconi zisengumngcipheko omkhulu kwimpilo yehlabathi, ingakumbi kwiindawo ezishushu. Ukuthintela okusebenzayo—ngokulawula iingcongconi, ukugonya, kunye namanyathelo empilo yoluntu—kunokunciphisa kakhulu ukosuleleka. Intsebenziswano yamazwe ngamazwe, ukuveliswa kwezinto ezintsha kwezobuchwepheshe, kunye nokwazisa uluntu zibalulekile ekulweni nezi zifo kwixesha elizayo.

I-Baysen MedicalSisoloko sigxile kwindlela yokuxilonga ukuphucula umgangatho wobomi. Siphuhlise amaqonga obuchwephesha ama-5- iLatex, igolide ye-colloidal, uvavanyo lwe-Fluorescence Immunochromatographic, i-Molecular, i-Chemiluminescence Immunoassay.Uvavanyo olukhawulezayo lweDen-NS1, Uvavanyo olukhawulezayo lwe-Den-IgG/IgM, Uvavanyo olukhawulezayo lweDengue IgG/IgM-NS1 Combo, Uvavanyo lweMal-PF olukhawulezayo, Uvavanyo olukhawulezayo lweMal-PF/PV, Uvavanyo olukhawulezayo lweMal-PF/PAN ukuze kuhlolwe kwangethuba ezi zifo zisulelayo.


Ixesha lokuthumela: Agasti-06-2025