Àkótán Àrùn Chikungunya (CHIKV)

Àrùn Chikungunya (CHIKV) jẹ́ àrùn tí ẹ̀fọn máa ń fà tí ó sì máa ń fa ibà Chikungunya. Àkótán gbogbo nípa àrùn náà nìyí:

1. Àwọn Ìwà Àìsàn Kòkòrò Àrùn

• Ìsọ̀rí: Jẹ́ tiTogaviridaeìdílé, ìranÀrùn Alphavirus.
• Jínímọ́: Kòkòrò àrùn RNA oní-okùn kan ṣoṣo tí ó ní àmì rere.
• Ọ̀nà ìtànkálẹ̀ àrùn: Aedes aegypti àti Aedes albopictus ló ń kó àrùn náà, àwọn àrùn kan náà ló ń fà á bí i dengue àti Zika.

• Àwọn agbègbè tí ó ní ìpele: Àwọn agbègbè olóoru àti àwọn agbègbè olóoru ní Áfíríkà, Éṣíà, Amẹ́ríkà, àti àwọn erékùsù Òkun Íńdíà.

2. Iṣẹ́ ìṣègùn

• Àkókò Ìfàmọ́ra: Lọ́pọ̀ ìgbà, ó máa ń jẹ́ ọjọ́ mẹ́ta sí méje.
• Àwọn Àmì Àìsàn Tó Wà Púpọ̀:
  • Ibà gíga lójijì (>39°C).
  • Irora apa oke (eyiti o maa n kan ọwọ, ọrun ọwọ, orúnkún, ati bẹẹbẹ lọ), eyi ti o le pẹ fun ọsẹ si oṣu.
  • Ìrora Maculopapular (tó sábà máa ń wáyé lórí ara àti ẹsẹ̀).
  • Irora iṣan, orififo, ríru tec.
• Àwọn àmì àìsàn tó máa ń ṣẹlẹ̀ fún ìgbà pípẹ́: Nǹkan bí 30%-40% àwọn aláìsàn ló máa ń ní ìrora oríkèé tó máa ń pẹ́ títí, èyí tó lè pẹ́ fún oṣù tàbí ọdún pàápàá.
• Ewu àìsàn líle koko: Àwọn ọmọ tuntun, àwọn àgbàlagbà àti àwọn aláìsàn tí wọ́n ní àrùn onígbà pípẹ́ lè ní àwọn ìṣòro ọpọlọ (bíi meningitis) tàbí ikú, ṣùgbọ́n iye ikú gbogbogbòò kéré (<1%).

3. Àyẹ̀wò àti ìtọ́jú

• Àwọn Ọ̀nà Àyẹ̀wò:
  • Idanwo serological: Awọn aporo ara IgM/IgG (a le rii ni bii ọjọ marun lẹhin ibẹrẹ).
  • Ìdánwò molikula: RT-PCR (àwárí RNA fáírọ́ọ̀sì ní ìpele àìlera).
  • Nilo lati ṣe iyatọ sidengue iba, kokoro Zika, ati bẹẹ bẹẹ lọ (awọn aami aisan ti o jọra)
• Ìtọ́jú:
  • Ko si oogun egboogi-arun kan pato, ati pe atilẹyin awọn aami aisan ni itọju akọkọ:
    • Ìtura fún ìrora/ibà (yẹra fún aspirin nítorí ewu ìṣàn ẹ̀jẹ̀).
    • Ìmú omi àti ìsinmi.
    • Ìrora oríkèé ara tó máa ń pẹ́ le nílò àwọn oògùn tó ń dènà ìgbóná ara tàbí ìtọ́jú ara.

4. Àwọn ìgbésẹ̀ ìdènà

• Ìṣàkóso Efon:
  • Lo àwọn àwọ̀n efon àti àwọn ohun tí ń pa efon run (pẹ̀lú DEET, picaridin, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ).
  • Yọ omi tí ó dúró sójú kan kúrò (dínkù ibi tí efon ń bí sí).
• Ìmọ̀ràn nípa ìrìnàjò: Gbìyànjú láti máa rìnrìn àjò lọ sí àwọn agbègbè tí àrùn náà ti gbòde kan, kí o sì wọ aṣọ gígùn.
• Ìdàgbàsókè àjẹsára: Ní ọdún 2023, a kò tíì ṣe àgbékalẹ̀ àjẹsára ìṣòwò kankan, ṣùgbọ́n àwọn àjẹsára kan wà nínú àwọn ìdánwò ìṣègùn (bíi àjẹsára oní-ẹ̀yà-ẹ̀yà-ẹ̀yà-ẹ̀yà).

5. Pàtàkì Ìlera Gbogbogbò

• Ewu Àrùn Àrùn: Nítorí pé àwọn ẹ̀fọn Aedes pọ̀ sí i àti bí ojú ọjọ́ ṣe ń gbóná sí i, agbára ìtànkálẹ̀ àrùn náà lè fẹ̀ sí i.
• Àjàkálẹ̀ àrùn kárí ayé: Ní àwọn ọdún àìpẹ́ yìí, àjàkálẹ̀ àrùn ti wáyé ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ibi ní Caribbean, Gúúsù Asia (bíi Íńdíà àti Pakistan) àti Áfíríkà.

6. Àwọn ìyàtọ̀ pàtàkì látiIbà dengueIbà

• Àwọn Ìjọ́ra: Àwọn méjèèjì ni ẹ̀fọn Aedes ń kó jáde, wọ́n sì ní àwọn àmì àrùn kan náà (ibà, ìgbóná ara).
• Àwọn ìyàtọ̀: Chikungunya ní a máa ń fi ìrora oríkèé tó le hàn, nígbàtídengueó ṣeé ṣe kí ó fa ìfàsẹ́yìn ẹ̀jẹ̀ tàbí ìjayà.

Ìparí:

Àwa Baysen Medical máa ń dojúkọ ọ̀nà ìwádìí láti mú kí ìgbésí ayé wa dára síi. A ti ṣe àgbékalẹ̀ àwọn ìpìlẹ̀ ìmọ̀-ẹ̀rọ márùn-ún - Latex, gold colloidal, Fluorescence Immunochromatographic Assay, Molecular, Chemiluminescence Immunoassay. A tún ń dojúkọ ìdánwò fún àwọn àrùn àkóràn, A ti ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀.Ìdánwò kíákíá ti Dengue NSI,Idanwo iyara Dengue IgG/IgM, Ìdánwò kíákíá ti Dengue NSI àti IgG/IgM àpapọ̀