Ukubuka Konke kwe-Chikungunya Virus (CHIKV)
Igciwane le-Chikungunya (CHIKV) liyigciwane elithwalwa omiyane elibangela kakhulu umkhuhlane we-Chikungunya. Okulandelayo isifinyezo esinemininingwane saleli gciwane:
1. Izici zegciwane
- Ukuhlukaniswa: KungokwalaboI-Togaviridaeumndeni, uhloboI-Alphavirus.
- I-Genome: Igciwane le-RNA elinomugqa owodwa elinomugqa owodwa.
- Izindlela zokudlulisela: Zidluliselwa kakhulu yi-Aedes aegypti kanye ne-Aedes albopictus, izimbangela ezifanayo namagciwane e-dengue kanye ne-Zika.
- Izindawo ezivame kakhulu: Izindawo zasezindaweni ezishisayo nezishisayo e-Afrika, e-Asia, eMelika, naseziQhingini zase-Indian Ocean.
2. Ukusebenza kwezokwelapha
- Isikhathi Sokufukama: Ngokuvamile izinsuku ezingu-3-7.
- Izimpawu Ezijwayelekile:
- Umkhuhlane omkhulu ngokuzumayo (>39°C).
- Ubuhlungu obukhulu bamalunga (ikakhulukazi buthinta izandla, izihlakala, amadolo, njll.), obungahlala amasonto kuya ezinyangeni.
- Ukuqubuka kwe-maculopapular (ngokuvamile esiqwini nasemalungeni).
- Ubuhlungu bemisipha, ikhanda elibuhlungu, isicanucanu.
- Izimpawu Ezingapheli: Cishe u-30%-40% weziguli uzwa ubuhlungu obuqhubekayo bamalunga, obungahlala izinyanga noma ngisho neminyaka.
- Ingozi yokugula kakhulu: Izinsana ezisanda kuzalwa, asebekhulile kanye neziguli ezinezifo ezingamahlalakhona zingase zibe nezinkinga zezinzwa (njenge-meningitis) noma ukufa, kodwa izinga lokufa lilonke liphansi (<1%).
3. Ukuxilongwa kanye nokwelashwa
- Izindlela Zokuxilonga:
- Ukuhlolwa kwe-Serological: Ama-antibodies e-IgM/IgG (atholakala cishe ezinsukwini ezi-5 ngemuva kokuqala).
- Ukuhlolwa kwama-molecule: RT-PCR (ukutholwa kwe-RNA yegciwane esigabeni esibucayi).
- Isidingo sokuhlukanisa kuudenga umkhuhlane, igciwane leZika, njll. (izimpawu ezifanayo)
- Ukwelashwa:
- Akukho muthi othize we-antiviral, futhi ukwesekwa okunezimpawu kuyindlela yokwelapha eyinhloko:
- Ukuqeda ubuhlungu/umkhuhlane (gwema i-aspirin ngenxa yengozi yokopha).
- Ukuphuza amanzi emzimbeni kanye nokuphumula.
- Ubuhlungu obungapheli bamalunga bungadinga imithi yokulwa nokuvuvukala noma i-physiotherapy.
- Akukho muthi othize we-antiviral, futhi ukwesekwa okunezimpawu kuyindlela yokwelapha eyinhloko:
4. Izinyathelo zokuvimbela
- Ukulawulwa Komiyane:
- Sebenzisa amanethi omiyane kanye nemithi yokuxosha omiyane (kufaka phakathi i-DEET, i-picaridin, njll.).
- Susa amanzi amile (nciphisa izindawo zokuzalela omiyane).
- Iseluleko Sokuhamba: Thatha izinyathelo zokuphepha lapho uya ezindaweni ezivame ukuba khona futhi ugqoke izingubo ezinemikhono emide.
- Ukuthuthukiswa kwemithi yokugoma: Kusukela ngo-2023, akukho mithi yokugoma yezentengiselwano eye yaqaliswa, kodwa eminye imithi yokugoma efanelekile isezivivinyweni zemitholampilo (njengemithi yokugoma efana negciwane).
5. Ukubaluleka Kwempilo Yomphakathi
- Ingozi Yokuqubuka Kwesifo: Ngenxa yokusabalala kabanzi komiyane be-Aedes kanye nokufudumala kwesimo sezulu, ububanzi bokusabalala kwalesi sifo bunganda.
- Ubhubhane lomhlaba wonke: Eminyakeni yamuva nje, ukuqubuka kwesifo kuye kwenzeka ezindaweni eziningi eCaribbean, eNingizimu Asia (njengeNdiya nePakistan) kanye nase-Afrika.
6. Umehluko Obalulekile Kusuka Ku-UDengueImfiva
- Ukufana: Kokubili kudluliswa umiyane i-Aedes futhi kunezimpawu ezifanayo (umkhuhlane, ukuqubuka).
- Umehluko: I-Chikungunya ibonakala ngobuhlungu obukhulu bamalunga, kuyilaphoudengakungenzeka kakhulu ukuthi kubangele ukuthambekela kokopha noma ukushaqeka.
Isiphetho:
I-Baysen Medical ihlala igxile ebuchwephesheni bokuxilonga ukuze ithuthukise ikhwalithi yempilo. Sithuthukise amapulatifomu obuchwepheshe ayi-5 - i-Latex, i-colloidal gold, i-Fluorescence Immunochromatographic Assay, i-Molecular, i-Chemiluminescence Immunoassay. Siphinde sigxile ekuhlolweni kwezifo ezithelelanayo, sinazoUkuhlolwa okusheshayo kwe-Dengue NSI,Ukuhlolwa okusheshayo kwe-Dengue IgG/IgM, Ukuhlolwa okusheshayo kwe-Dengue NSI kanye ne-IgG/IgM
Isikhathi sokuthunyelwe: Julayi-24-2025






