Tirohanga Whānui mō te Huaketo Chikungunya (CHIKV)

Ko te huaketo Chikungunya (CHIKV) he mate e haria ana e te waeroa, koia te tino take o te kirika Chikungunya. Anei te whakarāpopototanga taipitopito o te huaketo:

1. Ngā Āhuatanga o te Huaketo

• Whakarōpūtanga: Nō teNgā Togaviridaewhānau, momoĀrawheori.
• Ira: Huaketo RNA aho kotahi-pai.
• Te ara tuku: Ko te nuinga o te wā ka tukuna e Aedes aegypti me Aedes albopictus, ko ngā kaikawe rite tonu ki ngā huaketo dengue me Zika.

• Ngā rohe whānui: Ngā rohe pārūrū me ngā rohe hauāuru o Āwherika, Āhia, Amerika, me ngā Moutere o te Moana Iniana.

2. Te mahi haumanu

• Wā Whakatō: Ko te tikanga 3–7 ngā rā.
• Ngā Tohu Noa:
  • Te kirika nui ohorere (>39°C).
  • Te mamae nui o ngā hononga (te nuinga ka pā ki ngā ringaringa, ngā pūringa, ngā turi, me ētahi atu), ka roa pea mō ngā wiki ki ngā marama rānei.
  • He ponana maculopapular (he maha ngā wā kei te tinana me ngā peka).
  • Mamae uaua, ānini, whakapairuaki.
• Ngā tohu mau tonu: Tata ki te 30%-40% o ngā tūroro ka pāngia e te mamae hononga pumau, ka roa pea mō ngā marama, tae noa ki ngā tau.
• Te tūponotanga o te mate kino: Tērā pea ka pāngia ngā pēpi hou, ngā kaumātua me ngā tūroro whai mate pūmau e ngā raruraru pūnaha io (pērā i te meningitis) me te mate rānei, engari he iti te reiti mate whānui (<1%).

3. Te tautuhi me te maimoatanga

• Ngā Tikanga Tātaritanga:
  • Whakamātautau serological: ngā paturopi IgM/IgG (ka kitea i te 5 rā i muri i te tīmatanga).
  • Whakamātautau ngota: RT-PCR (kitenga o te RNA huaketo i te wāhanga whakapeka).
  • Me wehewehe i tete mate dengue te kirika, te huaketo Zika, me ētahi atu (ngā tohu rite)
• Te maimoatanga:
  • Kāore he rongoā ārai huaketo motuhake, ā, ko te rongoā matua ko te tautoko i ngā tohumate:
    • Whakamamae mamae/kirika (kāore e whakamahia te aspirin nā te mea ka nui te toto e puta).
    • Te wai me te okiokinga.
    • Tērā pea ka hiahiatia he rongoā ārai-mumura, he rongoā whakapakari tinana rānei mō te mamae hononga mau tonu.

4. Ngā mahi ārai

• Te Whakahaere Namu:
  • Whakamahia ngā kupenga waeroa me ngā ārai waeroa (tae atu ki te DEET, picaridin, me ētahi atu).
  • Tangohia te wai tauraki (whakaitihia ngā wāhi whakatupu namu).
• Tohutohu haere: Kia tūpato i te wā e haere ana koe ki ngā wāhi mate urutā, ā, kia mau hoki i ngā kākahu ringaringa roa.
• Te whakawhanaketanga o te kano ārai mate: Tae noa ki te tau 2023, kāore anō kia whakarewahia he kano ārai mate arumoni, engari kei roto i ngā whakamātautau haumanu ētahi o ngā kano ārai mate (pērā i ngā kano ārai mate matūriki rite ki te huaketo).

5. Te Hiranga o te Hauora Tūmatanui

• Te Tūponotanga o te Mate Urutā: Nā te horapa whānui o ngā waeroa Aedes me te mahana haere o te āhuarangi, ka whānui ake pea te horapa.
• Te mate urutā ā-ao: I ngā tau tata nei, kua puta ngā mate urutā ki ngā wāhi maha o te Karipiana, Āhia ki te Tonga (pērā i Īnia me Pakitāne) me Āwherika.

6. Ngā Rerekētanga Matua mai iDengueKirika

• Ngā Āhuatanga Rite: Ka tukuna ēnei e te waeroa Aedes, ā, he rite tonu ngā tohu (kirika, ponana).
• Ngā rerekētanga: Ko te Chikungunya te tohu o te mamae nui o ngā hononga, kote mate denguehe nui ake te tūponotanga ka puta te toto, te ohorere rānei.

Whakatau:

Ko mātou o Baysen Medical e arotahi tonu ana ki ngā tikanga tātaritanga hei whakapai ake i te kounga o te oranga. E rima ngā tūāpapa hangarau kua whakawhanakehia e mātou - Latex, colloidal gold, Fluorescence Immunochromatographic Assay, Molecular, Chemiluminescence Immunoassay. Ka arotahi anō hoki mātou ki te whakamātautau i ngā mate pipiri, kei a mātouWhakamātautau tere NSI mō te Dengue,Whakamātautau tere mō te Dengue IgG/IgM, Te whakamātautau tere whakakotahi i te Dengue NSI me te IgG/IgM