C-реактив аксым (CRP) - бавыр тарафыннан җитештерелә торган аксым, һәм аның кандагы дәрәҗәсе ялкынсынуга җавап итеп сизелерлек арта. Аның 1930 елда ачылуы һәм аннан соңгы тикшеренүләр хәзерге медицинада иң мөһим һәм киң кулланыла торган биомаркерларның берсе буларак ролен ныгытты. CRP тестлауның әһәмияте аның сизгер, ләкин специфик булмаган, ялкынсыну индикаторы буларак файдалы булуында, ул диагностикалауда, куркынычларны стратификацияләүдә һәм күп төрле авыруларны күзәтүдә ярдәм итә.

1. Инфекция һәм ялкынсыну өчен сизгер маркер
CRP-ның төп кулланылышларының берсе - инфекцияләрне, аеруча бактериаль инфекцияләрне ачыклау һәм дәвалау. CRP артуы ялкынсынуга гомуми җавап булса да, каты бактериаль инфекцияләрдә дәрәҗәләр бик югары күтәрелергә мөмкин, еш кына 100 мг/л дан артып китә. Бу аны бактериаль һәм вируслы инфекцияләрне аеруда бик кыйммәтле итә, чөнки соңгылары гадәттә чагыштырмача азрак күтәрелүгә китерә. Клиник шартларда CRP пневмония, сепсис һәм операциядән соңгы инфекцияләр кебек авыруларны диагностикалау өчен кулланыла. Мәсәлән, операциядән соң CRP дәрәҗәсен күзәтү табибларга яра инфекцияләре яки тирән абсцесслар кебек катлаулануларны иртә ачыкларга ярдәм итә, бу тиз арада ярдәм күрсәтергә мөмкинлек бирә. Ул шулай ук ​​ревматоид артрит һәм ялкынсыну эчәк авыруы (IBD) кебек хроник ялкынсыну авыруларын дәвалауда мөһим роль уйный, анда серияле үлчәүләр авыру активлыгын һәм ялкынсынуга каршы терапиянең нәтиҗәлелеген бәяләргә ярдәм итә.

2. Йөрәк-кан тамырлары куркынычын бәяләү: hs-CRP
Бу өлкәдәге зур казаныш югары сизгерлекле CRP (hs-CRP) тестын эшләү булды. Бу тест элек ачыкланмаган бик түбән CRP дәрәҗәсен үлчи. Тикшеренүләр күрсәткәнчә, артерия стеналарында хроник, түбән дәрәҗәдәге ялкынсыну атеросклерозның төп сәбәбе булып тора - йөрәк өянәкләре һәм инсультларга китерергә мөмкин булган бляшка туплану. hs-CRP бу кан тамырлары ялкынсынуы өчен ныклы биомаркер булып хезмәт итә.
Америка Йөрәк Ассоциациясе hs-CRPны йөрәк-кан тамырлары авырулары өчен бәйсез куркыныч факторы буларак таный. hs-CRP дәрәҗәсе югары нормаль диапазонда (3 мг/л дан югарырак) булган кешеләр, холестерин дәрәҗәләре нормаль булса да, киләчәктә йөрәк авырулары куркынычы югарырак дип санала. Нәтиҗәдә, hs-CRP куркынычны бәяләүне камилләштерү өчен кулланыла, бигрәк тә уртача куркынычлы пациентлар өчен. Бу шәхсирәк профилактик стратегияләр кулланырга мөмкинлек бирә, мәсәлән, башка очракта традицион куркыныч факторларына гына нигезләнеп дәваланырга мөмкин булмаган кешеләрдә статин терапиясен башлау.

3. Дәвалауга җавап бирүне һәм фаразны күзәтү
Диагноз кую һәм куркынычларны бәяләүдән тыш, CRP пациентның дәвалауга җавап бирүен күзәтү өчен бик яхшы корал булып тора. Йогышлы авыруларда CRP дәрәҗәсенең кимүе антибиотик яки антимикроб терапиянең нәтиҗәле булуын күрсәтә. Шулай ук, аутоиммун авыруларда CRP кимүе иммуносупрессив препаратлар белән ялкынсынуны уңышлы бастыру белән бәйле. Бу динамик характер клиник табибларга дәвалау планнарын реаль вакыт режимында үзгәртергә мөмкинлек бирә. Моннан тыш, CRP дәрәҗәләренең даими югары булуы еш кына яман шештән алып йөрәк җитешсезлегенә кадәр төрле авыруларда начаррак фараз белән бәйле, бу авыруның авырлыгы һәм траекториясе турында мәгълүмат бирә.

Чикләүләр һәм нәтиҗә
Файдалы булуына карамастан, CRP-ның төп чикләүләре аның специфик булмавы. Югары дәрәҗә ялкынсыну булуын күрсәтә, ләкин аның сәбәбен ачыкламый. Стресс, травма, симерү һәм хроник авырулар барысы да CRP-ны күтәрә ала. Шуңа күрә аның нәтиҗәләре һәрвакыт пациентның клиник тарихы, физик тикшерү һәм башка диагностик нәтиҗәләр контекстында аңлатылырга тиеш.

Йомгаклап әйткәндә, CRP тестлауның әһәмияте күпкырлы. Кискен инфекцияләр өчен беренче сызык тесты булып эшләүдән алып hs-CRP аша озак вакытлы йөрәк-кан тамырлары куркынычын фаразлаучы катлаулы күрсәткеч булып хезмәт итүгә кадәр, бу биомаркер клиник табиб арсеналында алыштыргысыз корал булып тора. Аның ялкынсынуны объектив рәвештә үлчәү һәм күзәтү сәләте күпсанлы медицина белгечлекләрендә пациентларга диагностика, дәвалау буенча күрсәтмәләр һәм прогноз бәяләүдә ярдәм күрсәтүне сизелерлек яхшыртты.