HIV, aha zuru oke nje virus nke na-ebelata ikike mmadụ bụ nje virus nke na-awakpo mkpụrụ ndụ ndị na-enyere ahụ aka ịlụso ọrịa ọgụ, na-eme ka mmadụ nwee ike ibute ọrịa na ọrịa ndị ọzọ. A na-agbasa ya site na kọntaktị na mmiri ara ụfọdụ nke onye nwere HIV. Dịka anyị niile maara, ọ na-agbasakarị n'oge mmekọahụ na-enweghị nchebe (mmekọahụ na-enweghị condom ma ọ bụ ọgwụ HIV iji gbochie ma ọ bụ gwọọ HIV), ma ọ bụ site na ịkekọrịta ngwa ọgwụ ntụtụ, wdg.

Ọ bụrụ na a hapụghị ya,HIVnwere ike ibute ọrịa AIDS (acquired immunodeficiency syndrome), nke bụ ọrịa dị oke njọ n'etiti anyị niile.

Ahụ mmadụ enweghị ike iwepụ HIV, ọ dịghịkwa ọgwụgwọ dị irè nke HIV. Ya mere, ozugbo ị nwere ọrịa HIV, ị ga-enweta ya ruo mgbe ebighị ebi.

Mana, ọ dabara nke ọma, ọgwụgwọ dị irè site na ọgwụ HIV (a na-akpọ ọgwụgwọ antiretroviral ma ọ bụ ART) dị ugbu a. Ọ bụrụ na e were ya dịka e si dee ya, ọgwụ HIV nwere ike ibelata ọnụọgụ HIV dị n'ọbara (a na-akpọkwa ibu nje) ruo n'ọkwa dị ala. A na-akpọ nke a mgbochi nje. Ọ bụrụ na ibu nje virus nke mmadụ dị ala nke na ụlọ nyocha nkịtị enweghị ike ịchọpụta ya, a na-akpọ nke a inwe ibu nje virus a na-apụghị ịchọpụta. Ndị nwere HIV na-aṅụ ọgwụ HIV dịka e si dee ya ma na-enweta ibu nje virus a na-apụghị ịchọpụta nwere ike ibi ndụ ogologo na ahụike ma ghara ibufe HIV nye ndị mmekọ ha na-anaghị anabata HIV site na mmekọahụ.

Tinyere nke ahụ, enwere ụzọ dị iche iche dị irè isi gbochie ibute HIV site na mmekọahụ ma ọ bụ iji ọgwụ ọjọọ eme ihe, gụnyere mgbochi tupu ikpughe (PrEP), ọgwụ ndị nwere ike ibute HIV iji gbochie ibute HIV site na mmekọahụ ma ọ bụ iji ọgwụ ntụtụ, na mgbochi mgbe ikpughechara (PEP), ọgwụ HIV a na-aṅụ n'ime awa 72 mgbe ikpughechara ya iji gbochie nje ahụ ịbanye.

Gịnị Bụ Ọrịa AIDS?
Ọrịa AIDS bụ ọrịa HIV nke na-abịa mgbe usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ mebiri emebi nke ukwuu n'ihi nje ahụ.

Na mba Amerịka, ọtụtụ mmadụ nwere nje HIV anaghị ebute ọrịa AIDS. Ihe kpatara ya bụ na ha na-aṅụ ọgwụ HIV dịka dọkịta si kwuo na-egbochi ọrịa ahụ ịmalite iji zere nke a.

A na-ewere onye nwere HIV ka ọ na-aga n'ihu na AIDS mgbe:

Ọnụọgụ mkpụrụ ndụ CD4 ha dara n'okpuru mkpụrụ ndụ 200 kwa kubik millimita ọbara (mkpụrụ ndụ 200/mm3). (N'ime onye nwere sistemu ahụ ji alụso ọrịa ọgụ nke ọma, ọnụọgụ CD4 dị n'etiti mkpụrụ ndụ 500 na 1,600/mm3.) Ma ọ bụ ha na-ebute otu ma ọ bụ karịa ọrịa ndị nwere ohere n'agbanyeghị ọnụọgụ CD4 ha.
Ọ bụrụ na mmadụ enweghị ọgwụ HIV, ndị nwere AIDS na-adị ndụ naanị ihe dị ka afọ atọ. Ozugbo mmadụ nwere ọrịa dị ize ndụ, ndụ ya na-adaba ruo ihe dị ka otu afọ na-enweghị ọgwụgwọ. Ọgwụ HIV ka nwere ike inyere ndị mmadụ aka n'oge a nke ọrịa HIV, ọ pụkwara ịzọpụta ndụ. Mana ndị malitere ọgwụ HIV obere oge ha nwetara HIV na-enweta uru karịa. Ọ bụ ya mere nnwale HIV ji dị mkpa maka anyị niile.

Kedu ka m ga-esi mara ma m nwere nje HIV?
Naanị ụzọ ị ga-esi mara ma ị nwere HIV bụ ịnwale ya. Nnwale ahụ dị mfe ma dịkwa mfe. Ị nwere ike ịjụ onye na-ahụ maka ahụike gị ka o mee nnwale HIV. Ọtụtụ ụlọọgwụ ahụike, mmemme iji ọgwụ eme ihe n'ụzọ na-ezighị ezi, ebe ahụike obodo. Ọ bụrụ na ịnweghị ike ịnweta ihe ndị a niile, mgbe ahụ ụlọọgwụ bụkwa ezigbo nhọrọ maka gị.

Nnwale onwe onye maka HIVỌ bụkwa nhọrọ. Nnyocha onwe onye na-enye ndị mmadụ ohere ime nnwale HIV ma chọpụta nsonaazụ ha n'ụlọ ha ma ọ bụ ebe ọzọ nkeonwe. Ụlọ ọrụ anyị na-emepụta nnwale onwe ugbu a. A na-atụ anya na nnwale onwe onye n'ụlọ na obere ihe na-agwọ ọrịa ga-ezute unu niile n'afọ na-abịa. Ka anyị chere ha ọnụ!