HIV, igoa atoa o le siama o le le lava o le puipuiga o le tino o le tagata O se siama e osofaʻia ai sela e fesoasoani i le tino e teteʻe atu i faʻamaʻi pipisi, ma faigofie ai ona aʻafia se tagata i isi faʻamaʻi pipisi ma faʻamaʻi. E salalau pe a faʻafesoʻotaʻi ma nisi o vai o le tino o se tagata e maua i le HIV. E pei ona tatou iloa uma, e masani ona salalau i taimi o feusuaʻiga e leʻi puipuia (feusuaʻiga e aunoa ma se condom poʻo se vailaʻau HIV e puipuia pe togafitia ai le HIV), pe e ala i le faʻasoa o meafaigaluega tui, ma isi mea faʻapena.

Afai e le togafitia,HIVe mafai ona oʻo atu ai i le faʻamaʻi o le AIDS (acquired immunodeficiency syndrome), o se faʻamaʻi tuga mo i tatou uma.

E le mafai e le tino o le tagata ona fa'aumatia le HIV ma e leai se vaila'au aoga mo le HIV. O le mea lea, afai e te maua i le fa'ama'i HIV, e te maua ai lea fa'ama'i mo lou olaga atoa.

Ae ui i lea, o le mea e laki ai, o loo maua nei togafitiga lelei i vailaau HIV (e ta’ua o le antiretroviral therapy po’o le ART). Afai e inu e tusa ai ma le fa’atonuga, e mafai e vailaau HIV ona fa’aitiitia le aofa’i o le HIV i le toto (e ta’ua fo’i o le viral load) i se tulaga maualalo tele. O le mea lea e ta’ua o le viral suppression. Afai e matua maualalo lava le viral load a se tagata e le mafai e se fale su’esu’e masani ona iloa, o le mea lea e ta’ua o le i ai o se viral load e le mafai ona iloa. O tagata e maua i le HIV e inuina vailaau HIV e pei ona fa’atonuina ma maua ma tausia se viral load e le mafai ona iloa e mafai ona ola umi ma soifua maloloina ma o le a le fa’asalalauina le HIV i a latou pa’aga e leai se HIV e ala i feusuaiga.

E le gata i lea, o loʻo i ai foʻi auala eseese e puipuia ai le maua o le HIV e ala i feusuaiga poʻo le faʻaaogaina o fualaau faasaina, e aofia ai le puipuiga aʻo leʻi aʻafia i le siama (PrEP), o tagata fomaʻi e lamatia i le HIV e inu e puipuia ai le maua o le HIV mai feusuaiga poʻo le faʻaaogaina o fualaau faasaina i tui, ma le puipuiga pe a uma ona aʻafia i le siama (PEP), o vailaʻau HIV e inu i totonu o le 72 itula talu ona ono aʻafia e puipuia ai le siama mai le aʻafia.

O le ā le AIDS?
O le AIDS o le tulaga mulimuli lea o le pipisi o le HIV e tupu pe a matuā faaleagaina le puipuiga o le tino ona o le siama.

I le Iunaite Setete, o le toatele o tagata e maua i le HIV e le maua i le AIDS. O le mafuaaga ona latou te inuina vailaau HIV e pei ona faatonuina e taofia ai le alualu i luma o le faamai ma aloese ai mai lenei aafiaga aoga.

O se tagata ua maua i le HIV ua manatu ua agaʻi atu i le AIDS pe a:

o le aofaʻi o latou sela CD4 e pa'ū i lalo ifo o le 200 sela i le milimita kupita o le toto (200 sela/mm3). (I se tasi e malosi lona puipuiga o le tino, o le aofaʻi o CD4 e i le va o le 500 ma le 1,600 sela/mm3.) Pe latou te atiaʻe se tasi pe sili atu faʻamaʻi pipisi e tusa lava po o le a le aofaʻi o latou CD4.
A aunoa ma vailaʻau mo le HIV, e masani ona naʻo le 3 tausaga e ola ai tagata e maua i le AIDS. A maua se tasi i se faʻamaʻi mataʻutia, e paʻu le umi e ola ai e aunoa ma se togafitiga i le tusa ma le 1 le tausaga. E mafai lava e vailaʻau mo le HIV ona fesoasoani i tagata i lenei tulaga o le pipisi o le HIV, ma e mafai foʻi ona faʻasaoina ai ola. Ae o tagata e amata loa ona faia vailaʻau mo le HIV pe a uma ona maua i le HIV e maua ai le tele o faʻamanuiaga. O le mafuaʻaga lea e taua tele ai le suʻeina o le HIV mo i tatou uma.

E fa'apefea ona ou iloa ua maua a'u i le HIV?
Pau lava le auala e iloa ai pe ua iai sou HIV o le faia lea o se suega. E faigofie ma talafeagai le suega. E mafai ona e fesili i lau foma'i mo se suega HIV. E tele falema'i, polokalame fa'aaogā sese o fualaau fa'asaina, nofoaga tutotonu o le soifua maloloina i nu'u. Afai e te le maua nei mea uma, o le falema'i o se filifiliga lelei fo'i mo oe.

Su'ega HIV e oe lava iao se filifiliga fo'i. O le faia o su'ega e oe lava ia e mafai ai e tagata ona faia se su'ega HIV ma iloa ai o latou i'uga i o latou lava fale po'o se isi nofoaga tumaoti. O lo'o atia'e nei e la matou kamupani le faia o su'ega e oe lava ia. O lo'o fa'amoemoeina o le a feiloa'i ma outou uma i le tausaga a sau le su'ega e oe lava ia ma le su'ega e te faia i le fale ma le su'ega e te faia i le fale. Se'i o tatou fa'atali fa'atasi mo i latou!


Taimi na lafoina ai: Oke-10-2022