Usuku lweHlabathi lokutyeba kakhulu: Izifo ezinokubakho ezibangelwa kukutyeba kakhulu

447615c9-9319-45d9-a687-79620636290b

Umhla wesi-4 kweyoKwindla luSuku lweHlabathi lokutyeba kakhulu, olujoliswe ekusikhumbuzeni ngengxaki yezempilo yehlabathi yokutyeba kakhulu.Ukutyeba kakhulu akupheleli nje kwimilo yomzimba; sisifo esingapheliyo esichazwa yi-WHO kwaye singunobangela omkhulu kwezinye izifo ezininzi ezingapheliyo.

Ukutyeba kakhulu, ingakumbi ukuqokelelwa kwamafutha angaphakathi emzimbeni, kunokubangela iingxaki zempilo ezinzulu. Nazi izifo ezinokubangela ukutyeba kakhulu, ezihlelwe ngokwamaqela omzimba:

1. Inkqubo yeMetabolic

- Isifo seswekile sesiBini: Le yenye yezona ngxaki zixhaphakileyo zokutyeba kakhulu. Ukutyeba kakhulu kukhokelela ekungangeni kwi-insulin, nto leyo ethetha ukuba iiseli zomzimba azinawo amava kwi-insulin. Oku kuthintela i-glucose ekusetyenzisweni kwamandla ngempumelelo, nto leyo ekhokelela kumanqanaba aphezulu eswekile egazini.

- I-Dyslipidemia (iCholesterol Ephezulu): Ukuguqulwa kwamafutha emzimbeni kudla ngokuphazamiseka kubantu abatyebe kakhulu. Oku kudla ngokubonakala ngokuba ne-triglycerides ephezulu kunye ne-LDL cholesterol (i-cholesterol "embi"), kunye nokuncipha kwe-HDL cholesterol ("elungileyo"), okukhawulezisa ukonakala kwemithambo yegazi.

- I-Hyperuricemia kunye ne-Gout: Ukutyeba kakhulu kuchaphazela imetabolism kunye nokukhutshwa kwe-uric acid, kunyusa amanqanaba ayo egazini kwaye kunyuse umngcipheko wokuba ne-gout.

2. Inkqubo yentliziyo

- Uxinzelelo lwegazi: Ukuze igazi lifikelele emzimbeni omkhulu, intliziyo kufuneka isebenze nzima, kwaye ukumelana nemithambo yegazi kuyanda, nto leyo ekhokelela kuxinzelelo lwegazi oluphezulu. Ukutyeba kakhulu yinto ephambili ebangela uxinzelelo lwegazi oluphezulu.

- Isifo sentliziyo seCoronary kunye neMyocardial Infarction: I-cholesterol ephezulu, uxinzelelo lwegazi oluphezulu, kunye neswekile ephezulu yegazi zonakalisa i-endothelium (ulwelo lwangaphakathi) lwemithambo yegazi, nto leyo ekhokelela kwi-atherosclerosis. Oku kunokucutha okanye kuthintele imithambo yegazi yentliziyo (ehambisa igazi entliziyweni), okubangela i-angina okanye uhlaselo lwentliziyo.

- Ukungasebenzi kakuhle kwentliziyo: Ukusebenza kakhulu ixesha elide kunokubangela ukuba izihlunu zentliziyo ziqine kwaye ekugqibeleni zibe buthathaka, nto leyo enciphisa amandla ayo okupompa igazi ngokufanelekileyo, nto leyo ekhokelela ekungasebenzi kakuhle kwentliziyo.

- Istroke: I-atherosclerosis ikwachaphazela imithambo yegazi yobuchopho. Ukuvaleka okanye ukuqhekeka kwale mithambo yegazi kunokukhokelela kwistroke.

3. Inkqubo yokuphefumla

- I-Sleep Apnea: Le yimeko embi kakhulu nexhaphakileyo kubantu abatyebe kakhulu. Amafutha amaninzi ajikeleze intamo anokucinezela indlela yomoya ephezulu ngexesha lokulala, oku kubangele ukuyeka ngokuphindaphindiweyo kokuphefumla. Oku kukhokelela ekuswelekeni kweoksijini, kuphazamisa ubuthongo, kwaye kwandisa umngcipheko we-hypertension, i-arrhythmias, kunye nokufa ngequbuliso.

- Isifuba: Ukuvuvukala okungapheliyo okunxulunyaniswa nokutyeba kakhulu kunokuchaphazela neendlela zomoya, kwandisa umngcipheko wokuba nesifo sesifuba okanye kwenze kube nzima ukulawula isifo sesifuba esikhoyo.

4. Inkqubo yokugaya ukutya

- Isifo Sesibindi Esingenatywala (NAFLD): Amafutha agqithisileyo aqokelelana kwiiseli zesibindi. Oku kunokuqhubeka ukusuka kwisibindi esinamafutha esilula (i-steatosis) ukuya kwi-steatohepatitis engeyiyo etywala (i-NASH), enokukhokelela ekugqibeleni kwi-cirrhosis okanye kumhlaza wesibindi.

- Isifo seGastroesophageal Reflux (GERD): Uxinzelelo oluphezulu lwesisu oluvela kumafutha amaninzi lunokutyhala i-asidi yesisu ibuyele phezulu iye emophagus, nto leyo ebangela isitshiso sentliziyo kunye nokugabha. I-GERD engapheliyo inyusa umngcipheko womhlaza we-esophagus.

- Amatye eGallstones: Abantu abatyebe kakhulu badla ngokuba ne-cholesterol ephezulu kwi-bile yabo, nto leyo eyenza kube lula ukuba i-crystallize kwaye yenze amatye kwi-gallbladder.

5. Inkqubo yeMisculoskeletal

- I-Osteoarthritis: Ubunzima bomzimba obugqithisileyo bubeka uxinzelelo olukhulu kumalungu athwala ubunzima njengamadolo, izinqe, namaqatha, okukhawulezisa ukuguguleka kwe-cartilage kwaye kukhokelela kwi-osteoarthritis kunye nentlungu engapheliyo.

6. Iinkqubo zokuzala nezomchamo

- Kwabasetyhini: Ukutyeba kakhulu kuphazamisa ibhalansi yehomoni, nto leyo ekhokelela ekungahambelani kakuhle kwexesha lokuya exesheni, ukuqho ...

- Kwamadoda: Ukutyeba kakhulu kunokukhokelela ekuncipheni kwe-androgen (i-testosterone) kunye namanqanaba aphezulu e-estrogen, nto leyo enegalelo ekungasebenzi kakuhle ngokwesondo nasekungazalisini.

- Ukungakwazi ukuzibamba ngenxa yoxinzelelo lokuchama: Uxinzelelo oluphezulu lwesisu oluvela kumafutha amaninzi lunokucinezela isinyi, nto leyo ekhokelela ekuvuzeni komchamo ngexesha lemisebenzi efana nokukhohlela, ukuthimla, okanye ukutsiba.

7. Impilo Yengqondo Neyengqondo

- Uxinzelelo kunye nokuxhalaba: Abantu abatyebe kakhulu banokujongana nokugxekwa ekuhlaleni, ukucalulwa, kunye nokucalulwa okunxulumene nobukhulu bemizimba yabo, okukhokelela ekuzithembeni okuphantsi, ukuhlukaniswa nabantu, kunye nomngcipheko ophezulu weengxaki zengqondo ezifana nokudakumba kunye nokuxhalaba.

8. Umngcipheko womhlaza

I-International Agency for Research on Cancer (IARC) ichonge ukuba ukutyeba kakhulu kunxulunyaniswa nomngcipheko ophezulu weentlobo ezili-13 zomhlaza, kuquka:

- I-Esophageal adenocarcinoma
- Umhlaza weColorino
- Umhlaza webele (emva kokuya exesheni)
- Umhlaza we-endometrial
- Umhlaza wezintso
- Umhlaza wesibindi
- Umhlaza wePancreatic
- Umhlaza wesisu
- Umhlaza wesibeleko
- Umhlaza wenyongo
- Umhlaza we-thyroid
- I-myeloma emininzi
- I-Meningioma

Ngamafutshane, ukutyeba kakhulu akuyongxaki nje yembonakalo yomzimba kodwa sisifo esichaphazela umzimba wonke. Kunokunciphisa kakhulu ixesha lokuphila kwaye kunciphise umgangatho wobomi.

Iindaba ezikhuthazayo zezokuba uninzi lwezi ngozi zempilo ezinxulumene nokutyeba kakhulu zinokuguqulwa okanye ziphuculwe ngokulawulwa kobunzima ngokwesayensi. Nokuba ulahlekelwe yi-5%-10% yobunzima bomzimba wakho kunokuba nefuthe elihle kakhulu kuxinzelelo lwegazi, iswekile yegazi, kunye namanqanaba e-cholesterol.

NgeMini yeHlabathi yokutyeba kakhulu, ukuqonda olu lwazi nokugxila ngakumbi kwimpilo kunentsingiselo. Ukuba wena okanye umntu omaziyo unengxaki yoku, ungathanda ingcebiso ethile malunga neendlela zesayensi zokunciphisa umzimba?


Ixesha lokuthumela: Matshi-03-2026