Prevent HFMD

El-Aýak-Agz keseli

Tomus geldi, köp bakteriýalar hereket edip başlady, tomusky ýokanç keselleriň täze tapgyry ýene-de geldi, tomusda özara infeksiýadan gaça durmak üçin keseliň irki öňüni alyş çäreleri görülýär.

HFMD näme?

HFMD enterowirus sebäpli ýüze çykýan ýokanç keseldir. HFMD-ni döredýän enterowirusyň 20-den gowrak görnüşi bar, olaryň arasynda koksaki wirusy A16 (Cox A16) we enterowirus 71 (EV 71) iň köp ýaýranlarydyr. HFMD-niň ýazda, tomusda we güýzde adamlaryň ýokuşmagy adaty ýagdaýdyr. Ýokançlygyň ýoly iýmit siňdiriş ýollaryny, dem alyş ýollaryny we aragatnaşyk arkaly geçýänleri öz içine alýar.

Alamatlar

Esasy alamatlar ellerde, aýaklarda, agyzda we beýleki böleklerde makulapapulalar we gerpesdir. Birnäçe agyr ýagdaýlarda meningit, ensefalit, ensefalomielit, öýken ödemi, gan aýlanyşynyň bozulmalary we ş.m. esasan EV71 infeksiýasy sebäpli ýüze çykýar we ölümiň esasy sebäbi agyr beýni sütüniniň ensefalitidir we neýrogenetik öýken ödemidir.

Bejergi

HFMD adatça agyr däl we ähli adamlar diýen ýaly lukmançylyk kömegi bolmazdan 7-10 günüň içinde sagalýarlar. Ýöne aşakdakylara üns bermeli:

•Ilki bilen, çagalary izolýasiýa ediň. Çagalar alamatlar ýitip gidenden soň 1 hepde geçýänçä izolýasiýada bolmaly. Aragatnaşykda bolanlar özara infeksiýanyň öňüni almak üçin dezinfeksiýa we izolýasiýa üns bermeli.

•Sympotom bejergi, agyz boşlugyna gowy ideg

•Eşikler we düşek örtükleri arassa bolmaly, Eşikler rahat, ýumşak we ýygy-ýygydan çalşyrylmaly

•Çaganyň dyrnaklaryny gysga kesiň we gerek bolsa, dyrnak döküntüleriniň öňüni almak üçin çaganyň ellerini daňyň

•Ýanbaşlarynda döküntüsi bolan çaganyň ýanbaşlaryny arassa we gurak saklamak üçin islendik wagt arassalamak gerek.

•Wirusa garşy dermanlary kabul edip, B, C witaminlerini we ş.m. goşup biler

Öňüni alyş

•Iýmezden öň, hajathanadan çykandan soň we daşary çykandan soň elleriňizi sabyn ýa-da el arassalaýjy serişde bilen ýuwuň, çagalaryň çig suw içmegine we çig ýa-da sowuk iýmit iýmegine ýol bermäň. Keselli çagalar bilen aragatnaşykdan gaça duruň.

•Ine, çagalara degmezden öň, çaga bezlerini çalşandan soň, najas bilen işländen soň ellerini ýuwmaly we hapa suwlary dogry taşlamaly.

•Çagalar üçin çüýşeler, emzikler ulanmazdan öň we soň doly arassalanmaly

•Bu keseliň epidemiýa döwründe çagalary köpçülik ýygnanýan ýere, jemgyýetçilik ýerlerinde howanyň ýaramaz aýlanmagyna äkitmeli däl, maşgala daşky gurşawynyň arassaçylygyny saklamaga üns bermeli däl, ýatylýan otagyň ýygy-ýygydan howa çalşylmaly, egin-eşikleri we ýorganlary ýygy-ýygydan guradyp durmaly.

•Şeýle alamatlary bolan çagalar wagtynda lukmançylyk edaralaryna ýüz tutmaly. Çagalar başga çagalar bilen aragatnaşyk saklamaly däl, ene-atalar çagalaryň egin-eşiklerini guradyp ýa-da dezinfeksiýa edip, wagtynda işlemeli, çagalaryň tezegini wagtynda sterilizasiýa etmeli, ýeňil keselli çagalary bejerip, öýde dynç almaly, bu bolsa özara infeksiýany azaltmak üçin zerurdyr.

•Oýunjaklary, şahsy gigiýena enjamlaryny we nahar gaplaryny her gün arassalap we dezinfeksiýa edip

Adam Enterowirusy 71-e garşy IgM antitelasyny anyklaýyş toplumy (Kolloidal altyn), Rotawirus A toparyna garşy antigen üçin anyklaýyş toplumy (Lateks), Rotawirus A toparyna garşy antigen we adenowirus üçin anyklaýyş toplumy (LATEKS) bu keseli irki anyklamak üçin ulanylýar.

Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 1-nji iýuny