Біріншіден: COVID-19 дегеніміз не?

COVID-19 - жақында анықталған коронавирус тудыратын жұқпалы ауру. Бұл жаңа вирус пен ауру 2019 жылдың желтоқсан айында Қытайдың Ухань қаласында індет басталғанға дейін белгісіз болды.

Екіншіден: COVID-19 қалай таралады?

Адамдар COVID-19 вирусын жұқтырған басқа адамдардан жұқтыруы мүмкін. Ауру адамнан адамға мұрыннан немесе ауыздан шығатын кішкентай тамшылар арқылы таралуы мүмкін, олар COVID-19 жұқтырған адам жөтелгенде немесе дем шығарғанда таралады. Бұл тамшылар адамның айналасындағы заттар мен беттерге түседі. Содан кейін басқа адамдар осы заттарға немесе беттерге тиіп, содан кейін көздеріне, мұрнына немесе аузына тию арқылы COVID-19 жұқтырады. Адамдар жөтелгенде немесе дем шығарғанда COVID-19 жұқтырған адамның тамшыларын жұтса да, COVID-19 жұқтыруы мүмкін. Сондықтан науқас адамнан 1 метрден (3 фут) артық қашықтықта болу маңызды. Ал басқа адамдар вирус жұқтырған адаммен ұзақ уақыт бойы герметикалық кеңістікте болған кезде, арақашықтық 1 метрден асса да, жұқтыруы мүмкін.

Тағы бір айта кететін жайт, COVID-19 инкубациялық кезеңіндегі адам өзіне жақын басқа адамдарға да жұқтыруы мүмкін. Сондықтан өзіңізге және отбасыңызға қамқорлық жасаңыз.

Үшіншіден: Ауыр аурудың даму қаупі кімде?

Зерттеушілер COVID-2019-дың адамдарға қалай әсер ететінін әлі зерттеп жатқанда, егде жастағы адамдар және бұрыннан бар медициналық жағдайлары бар адамдар (мысалы, жоғары қан қысымы, жүрек ауруы, өкпе ауруы, қатерлі ісік немесе қант диабеті) басқаларға қарағанда ауыр ауруларға жиі шалдығатын сияқты. Ал вирустың алғашқы белгілері пайда болған кезде тиісті медициналық көмек алмайтын адамдар.

Төртіншіден: Вирус бетінде қанша уақыт сақталады?

COVID-19 тудыратын вирустың беттерде қанша уақыт сақталатыны белгісіз, бірақ ол басқа коронавирустар сияқты әрекет ететін сияқты. Зерттеулер коронавирустардың (COVID-19 вирусы туралы алдын ала ақпаратты қоса алғанда) беттерде бірнеше сағат немесе бірнеше күнге дейін сақталуы мүмкін екенін көрсетеді. Бұл әртүрлі жағдайларда (мысалы, беттің түрі, қоршаған ортаның температурасы немесе ылғалдылығы) өзгеруі мүмкін.

Егер сіз беттің инфекцияланған деп ойласаңыз, вирусты өлтіру және өзіңізді және басқаларды қорғау үшін оны қарапайым дезинфекциялық құралмен тазалаңыз. Қолыңызды спирт негізіндегі қолға арналған скрабпен тазалаңыз немесе сабынмен және сумен жуыңыз. Көзіңізге, аузыңызға немесе мұрныңызға тигізбеңіз.

Бесінші: Қорғаныс шаралары

A. COVID-19 таралып жатқан аймақтарда жүрген немесе жақында (соңғы 14 күнде) болған адамдар үшін

Бас ауруы, дене қызуының төмендеуі (37,3°C немесе одан жоғары) және мұрыннан су ағу сияқты жеңіл белгілер байқалса да, өзіңізді жайсыз сезіне бастасаңыз, сауығып кеткенше үйде отырып, өзіңізді оқшаулаңыз. Егер сізге біреудің қажетті заттарды әкелуі немесе сыртқа шығуы қажет болса, мысалы, тамақ сатып алу үшін, басқа адамдарға жұқтырмау үшін маска киіңіз.

Егер сізде қызба, жөтел және тыныс алу қиындаса, дереу медициналық көмекке жүгініңіз, себебі бұл тыныс алу жолдарының инфекциясына немесе басқа ауыр жағдайға байланысты болуы мүмкін. Алдын ала қоңырау шалып, дәрігеріңізге жақында болған кез келген сапар немесе саяхатшылармен байланыс туралы хабарлаңыз.

B. Қалыпты адамдар үшін.

 Хирургиялық маска кию

 Қолыңызды спирт негізіндегі қолға арналған майлықпен үнемі және мұқият тазалаңыз немесе сабынмен және сумен жуыңыз.

 Көзге, мұрынға және ауызға тигізбеңіз.

Өзіңіздің және айналаңыздағы адамдардың тыныс алу гигиенасын сақтауын қамтамасыз етіңіз. Бұл жөтелгенде немесе түшкіргенде аузыңыз бен мұрныңызды шынтағыңызды бүгіп немесе майлықпен жабуды білдіреді. Содан кейін пайдаланылған майлықты дереу тастаңыз.

 Егер өзіңізді жайсыз сезінсеңіз, үйде болыңыз. Егер сізде қызба, жөтел және тыныс алу қиындаса, медициналық көмекке жүгініңіз және алдын ала қоңырау шалыңыз. Жергілікті денсаулық сақтау органының нұсқауларын орындаңыз.

COVID-19 туралы соңғы жаңалықтардан (COVID-19 кең таралған қалалар немесе жергілікті жерлер) хабардар болып отырыңыз. Мүмкіндігінше, әсіресе егде жастағы адам болсаңыз немесе қант диабеті, жүрек немесе өкпе ауруы болса, баратын жерлерге барудан аулақ болыңыз.