Аввалан: COVID-19 чист?

COVID-19 бемории сироятӣ аст, ки аз коронавируси ба наздикӣ кашфшуда ба вуҷуд меояд. Ин вирус ва бемории нав пеш аз оғози эпидемия дар Вуҳани Чин дар моҳи декабри соли 2019 номаълум буданд.

Дуюм: COVID-19 чӣ гуна паҳн мешавад?

Одамон метавонанд COVID-19-ро аз дигарон, ки вирус доранд, гиранд. Ин беморӣ метавонад аз як шахс ба шахси дигар тавассути қатраҳои хурд аз бинӣ ё даҳон паҳн шавад, ки ҳангоми сулфа ё нафаскашии шахси гирифтори COVID-19 паҳн мешаванд. Ин қатраҳо ба ашё ва сатҳҳои атрофи шахс меафтанд. Сипас, одамони дигар бо ламс кардани ин ашё ё сатҳҳо ва сипас ламс кардани чашм, бинӣ ё даҳони худ COVID-19-ро мегиранд. Одамон инчунин метавонанд COVID-19-ро гиранд, агар қатраҳои шахси гирифтори COVID-19-ро, ки сулфа мекунад ё қатраҳоро берун мекунад, нафас кашанд. Аз ин рӯ, муҳим аст, ки аз шахси бемор беш аз 1 метр (3 фут) дур бошед. Ва вақте ки одамони дигар бо шахси гирифтори вирус дар фазои герметикӣ муддати тӯлонӣ мемонанд, онҳо низ метавонанд сироят ёбанд, ҳатто агар масофаи байни онҳо аз 1 метр зиёд бошад.

Боз як чизи дигар, шахсе, ки дар давраи инкубатсияи COVID-19 қарор дорад, метавонад ба дигарон, ки ба ӯ наздиканд, низ сироят кунад. Аз ин рӯ, лутфан ба худ ва оилаатон ғамхорӣ кунед.

Сеюм: Кӣ дар хатари гирифторӣ ба бемории вазнин қарор дорад?

Дар ҳоле ки муҳаққиқон ҳанӯз дар бораи таъсири COVID-2019 ба одамон маълумот мегиранд, пиронсолон ва шахсони гирифтори бемориҳои қаблан вуҷуддошта (ба монанди фишори баланди хун, бемориҳои дил, бемориҳои шуш, саратон ё диабет) ба назар чунин мерасад, ки нисбат ба дигарон бештар ба бемориҳои ҷиддӣ гирифтор мешаванд. Ва одамоне, ки дар нишонаҳои аввали вирус ёрии тиббии муносиб намегиранд.

Чорум: Вирус дар рӯи замин чӣ қадар вақт зинда мемонад?

Муайян нест, ки вирусе, ки боиси COVID-19 мешавад, дар сатҳҳо чӣ қадар зинда мемонад, аммо ба назар чунин мерасад, ки он мисли дигар коронавирусҳо рафтор мекунад. Таҳқиқотҳо нишон медиҳанд, ки коронавирусҳо (аз ҷумла маълумоти пешакӣ дар бораи вируси COVID-19) метавонанд дар сатҳҳо барои чанд соат ё то чанд рӯз боқӣ монанд. Ин метавонад дар шароити гуногун (масалан, намуди сатҳ, ҳарорат ё намии муҳит) фарқ кунад.

Агар шумо фикр кунед, ки сатҳе сироят ёфтааст, онро бо дезинфексияи оддӣ тоза кунед, то вирусро нобуд кунед ва худ ва дигаронро муҳофизат кунед. Дастҳои худро бо маҳлули спиртдор тоза кунед ё онҳоро бо собун ва об бишӯед. Аз ламс кардани чашм, даҳон ё бинии худ худдорӣ кунед.

Панҷум: Чораҳои муҳофизатӣ

А. Барои одамоне, ки дар минтақаҳое қарор доранд ё ба наздикӣ (14 рӯзи охир) аз он ҷо боздид кардаанд, ки COVID-19 паҳн шудааст.

Агар шумо худро нороҳат ҳис кунед, ҳатто бо нишонаҳои сабук ба монанди дарди сар, таби паст (37.3 дараҷа ё болотар) ва равонии ночизи бинӣ, то шифо ёфтан, худро дар хона бимонед. Агар барои шумо зарур бошад, ки касе ба шумо лавозимот биёрад ё ба берун равед, масалан, барои харидани хӯрок, пас ниқоб пӯшед, то дигаронро сироят накунед.

Агар шумо табларза, сулфа ва душвории нафаскашӣ пайдо кунед, фавран ба духтур муроҷиат кунед, зеро ин метавонад аз сабаби сироятёбии роҳҳои нафас ё дигар ҳолати ҷиддӣ бошад. Пешакӣ занг занед ва ба духтури худ дар бораи ҳама гуна сафарҳои ахир ё тамос бо сайёҳон хабар диҳед.

Б. Барои одамони муқаррарӣ.

 Пӯшидани ниқобҳои ҷарроҳӣ

 Дастҳои худро мунтазам ва пурра бо маҳлули спиртдор тоза кунед ё онҳоро бо собун ва об бишӯед.

 Аз ламс кардани чашм, бинӣ ва даҳон худдорӣ кунед.

Боварӣ ҳосил кунед, ки шумо ва одамони гирду атрофатон гигиенаи хуби нафаскаширо риоя мекунед. Ин маънои онро дорад, ки ҳангоми сулфа ё атса задан даҳон ва бинии худро бо оринҷи хамшуда ё рӯймолча пӯшонед. Сипас, рӯймолчаи истифодашударо фавран партоед.

 Агар худро нороҳат ҳис кунед, дар хона бимонед. Агар шумо табларза, сулфа ва душвории нафаскашӣ дошта бошед, ба духтур муроҷиат кунед ва пешакӣ занг занед. Дастурҳои мақомоти маҳаллии тандурустии худро риоя кунед.

Аз нуқтаҳои охирини паҳншавии COVID-19 (шаҳрҳо ё минтақаҳои маҳаллӣ, ки дар онҳо COVID-19 ба таври васеъ паҳн шудааст) огоҳ бошед. Агар имкон бошад, аз сафар ба ҷойҳо худдорӣ кунед - хусусан агар шумо шахси солхӯрда бошед ё диабети қанд, бемории дил ё шуш дошта бошед.