İlk olarak: COVID-19 nedir?

COVID-19, son zamanlarda keşfedilen koronavirüsün neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır. Bu yeni virüs ve hastalık, Aralık 2019'da Çin'in Wuhan kentinde salgın başlamadan önce bilinmiyordu.

İkinci olarak: COVID-19 nasıl yayılıyor?

İnsanlar, virüsü taşıyan diğer kişilerden COVID-19 kapabilirler. Hastalık, COVID-19'lu bir kişinin öksürdüğünde veya nefes verdiğinde yayılan burun veya ağızdan çıkan küçük damlacıklar yoluyla kişiden kişiye bulaşabilir. Bu damlacıklar, kişinin etrafındaki nesnelere ve yüzeylere düşer. Diğer kişiler daha sonra bu nesnelere veya yüzeylere dokunarak, ardından gözlerine, burunlarına veya ağızlarına dokunarak COVID-19'a yakalanırlar. İnsanlar ayrıca, COVID-19'lu bir kişinin öksürdüğünde veya nefes verdiğinde yaydığı damlacıkları soluyarak da COVID-19'a yakalanabilirler. Bu nedenle, hasta bir kişiden 1 metreden (3 fit) fazla uzakta durmak önemlidir. Ve diğer insanlar, virüs taşıyan bir kişiyle uzun süre kapalı bir alanda kalırlarsa, mesafe 1 metreden fazla olsa bile enfekte olabilirler.

Bir diğer önemli nokta ise, COVID-19'un kuluçka döneminde olan kişilerin, yakınlarındaki diğer insanlara da virüsü bulaştırabileceği gerçeğidir. Bu nedenle lütfen kendinize ve ailenize dikkat edin.

Üçüncüsü: Kimler ağır hastalık geliştirme riski altındadır?

Araştırmacılar COVID-2019'un insanları nasıl etkilediği konusunda hâlâ bilgi edinmeye çalışırken, yaşlılar ve önceden var olan tıbbi rahatsızlıkları (yüksek tansiyon, kalp hastalığı, akciğer hastalığı, kanser veya diyabet gibi) olan kişilerin diğerlerine göre daha sık ciddi hastalık geliştirdiği görülüyor. Ayrıca bu kişiler virüsün erken belirtilerinde uygun tıbbi bakımı alamıyorlar.

Dördüncü: Virüs yüzeyde ne kadar süreyle hayatta kalır?

COVID-19'a neden olan virüsün yüzeylerde ne kadar süreyle hayatta kaldığı kesin olarak bilinmemekle birlikte, diğer koronavirüsler gibi davrandığı görülmektedir. Çalışmalar, koronavirüslerin (COVID-19 virüsüyle ilgili ön bilgiler de dahil olmak üzere) yüzeylerde birkaç saatten birkaç güne kadar kalabileceğini göstermektedir. Bu süre, farklı koşullar altında (örneğin yüzey türü, ortam sıcaklığı veya nemi) değişebilir.

Bir yüzeyin virüs bulaşmış olabileceğini düşünüyorsanız, virüsü öldürmek ve kendinizi ve başkalarını korumak için basit bir dezenfektanla temizleyin. Ellerinizi alkol bazlı el dezenfektanıyla temizleyin veya sabun ve suyla yıkayın. Gözlerinize, ağzınıza veya burnunuza dokunmaktan kaçının.

Beşinci: Koruma önlemleri

A. COVID-19'un yayıldığı bölgelerde bulunan veya son 14 gün içinde bu bölgeleri ziyaret etmiş kişiler için

Baş ağrısı, hafif ateş (37,3°C veya üzeri) ve hafif burun akıntısı gibi hafif belirtiler bile olsa kendinizi iyi hissedene kadar evde kalarak kendinizi izole edin. Eğer birinin size malzeme getirmesi veya dışarı çıkmanız (örneğin yiyecek almak için) zorunluysa, diğer insanlara bulaştırmamak için maske takın.

Ateş, öksürük ve nefes darlığı gibi belirtiler geliştirirseniz, derhal tıbbi yardım alın; çünkü bu durum solunum yolu enfeksiyonu veya başka ciddi bir rahatsızlıktan kaynaklanıyor olabilir. Önceden arayarak sağlık uzmanınıza son zamanlarda yaptığınız seyahatler veya seyahat eden kişilerle olan temasınız hakkında bilgi verin.

B. Normal kişiler için.

 Cerrahi maske takmak

 Ellerinizi düzenli ve iyice alkol bazlı el dezenfektanıyla temizleyin veya sabun ve suyla yıkayın.

 Gözlerinize, burnunuza ve ağzınıza dokunmaktan kaçının.

Hem kendinizin hem de çevrenizdekilerin iyi solunum hijyenine uymasına özen gösterin. Bu, öksürürken veya hapşırırken ağzınızı ve burnunuzu bükülmüş dirseğinizle veya mendille kapatmanız anlamına gelir. Ardından kullanılan mendili hemen çöpe atın.

 Kendinizi iyi hissetmiyorsanız evde kalın. Ateşiniz, öksürüğünüz ve nefes darlığınız varsa, tıbbi yardım alın ve önceden arayarak yerel sağlık yetkililerinin talimatlarına uyun.

COVID-19'un hızla yayıldığı şehirler veya yerel bölgeler (COVID-19'un en son görüldüğü yerler) hakkında güncel bilgilere sahip olun. Mümkünse, özellikle yaşlıysanız veya diyabet, kalp veya akciğer hastalığınız varsa, bu yerlere seyahat etmekten kaçının.