Birinchidan: COVID-19 nima?

COVID-19 - bu eng yaqinda kashf etilgan koronavirus keltirib chiqaradigan yuqumli kasallik. Ushbu yangi virus va kasallik 2019-yil dekabr oyida Xitoyning Uxan shahrida avj olishidan oldin noma'lum edi.

Ikkinchidan: COVID-19 qanday tarqaladi?

Odamlar COVID-19 ni virusga chalingan boshqa odamlardan yuqtirishlari mumkin. Kasallik odamdan odamga burun yoki og'izdan chiqadigan mayda tomchilar orqali yuqishi mumkin, ular COVID-19 ga chalingan odam yo'talganda yoki nafas chiqarganda tarqaladi. Bu tomchilar odam atrofidagi narsalar va sirtlarga tushadi. Keyin boshqa odamlar ushbu narsalar yoki sirtlarga tegib, keyin ko'zlariga, burniga yoki og'ziga tegib COVID-19 ni yuqtirishadi. Agar odamlar COVID-19 ga chalingan odamning yo'talgan yoki nafas chiqargan tomchilarini nafas olsalar, COVID-19 ni yuqtirishlari mumkin. Shuning uchun kasal odamdan 1 metrdan (3 fut) uzoqroq masofada turish muhimdir. Va boshqa odamlar virusga chalingan odam bilan uzoq vaqt birga bo'lganda, ular orasidagi masofa 1 metrdan oshsa ham, yuqtirishlari mumkin.

Yana bir narsa, COVID-19 ning inkubatsiya davrida bo'lgan odam ham unga yaqin bo'lgan boshqa odamlarni yuqtirishi mumkin. Shuning uchun iltimos, o'zingiz va oilangizga ehtiyot bo'ling.

Uchinchidan: Kim og'ir kasallikka chalinish xavfi ostida?

Tadqiqotchilar hali ham COVID-2019 odamlarga qanday ta'sir qilishini o'rganayotgan bir paytda, keksa odamlar va oldindan mavjud bo'lgan tibbiy holatlarga (masalan, yuqori qon bosimi, yurak kasalligi, o'pka kasalligi, saraton yoki diabet) ega bo'lgan odamlar boshqalarga qaraganda jiddiy kasalliklarga ko'proq duch kelishadi. Va virusning dastlabki alomatlarida tegishli tibbiy yordam olmaydigan odamlar.

To'rtinchidan: Virus sirtda qancha vaqt yashaydi?

COVID-19 ni keltirib chiqaradigan virus sirtlarda qancha vaqt yashashi noma'lum, ammo u boshqa koronaviruslar kabi o'zini tutadi. Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, koronaviruslar (COVID-19 virusi haqidagi dastlabki ma'lumotlarni o'z ichiga olgan holda) sirtlarda bir necha soat yoki bir necha kungacha yashashi mumkin. Bu turli sharoitlarda (masalan, sirt turi, atrof-muhit harorati yoki namligi) farq qilishi mumkin.

Agar biror sirt infeksiyalangan deb o'ylasangiz, virusni o'ldirish va o'zingizni va boshqalarni himoya qilish uchun uni oddiy dezinfektsiyalovchi vosita bilan tozalang. Qo'llaringizni spirtli qo'l yuvish vositasi bilan tozalang yoki sovun va suv bilan yuving. Ko'z, og'iz yoki burningizga tegmang.

Beshinchisi: Himoya choralari

A. COVID-19 tarqalayotgan hududlarda bo'lgan yoki yaqinda (so'nggi 14 kun ichida) tashrif buyurgan odamlar uchun

Agar o'zingizni yomon his qila boshlasangiz, hatto bosh og'rig'i, past darajadagi isitma (37,3 C yoki undan yuqori) va burundan ozgina suv oqishi kabi yengil alomatlar bo'lsa ham, tuzalguningizcha uyda qolib, o'zingizni izolyatsiya qiling. Agar kimdir sizga kerakli narsalarni olib kelishi yoki tashqariga chiqishi, masalan, oziq-ovqat sotib olishi zarur bo'lsa, boshqa odamlarga yuqtirmaslik uchun niqob taqing.

Agar sizda isitma, yo'tal va nafas olishda qiyinchilik paydo bo'lsa, darhol tibbiy yordamga murojaat qiling, chunki bu nafas olish yo'llari infektsiyasi yoki boshqa jiddiy holat tufayli bo'lishi mumkin. Oldindan qo'ng'iroq qiling va yaqinda sayohat qilgan yoki sayohatchilar bilan aloqada bo'lgan har qanday holat haqida tibbiy xodimingizga xabar bering.

B. Oddiy odamlar uchun.

 Jarrohlik niqoblarini taqish

 Qo'llaringizni spirtli qo'l yuvish vositasi bilan muntazam va yaxshilab tozalang yoki sovun va suv bilan yuving.

 Ko'z, burun va og'izga tegishdan saqlaning.

O'zingiz va atrofingizdagi odamlar nafas olish gigienasiga rioya qilishingizga ishonch hosil qiling. Bu yo'talayotganda yoki aksirganda og'zingiz va burningizni bukilgan tirsagingiz yoki salfetka bilan yopishni anglatadi. Keyin ishlatilgan salfetkani darhol yo'q qiling.

 Agar o'zingizni yomon his qilsangiz, uyda qoling. Agar isitma, yo'tal va nafas olishda qiyinchilik bo'lsa, tibbiy yordamga murojaat qiling va oldindan qo'ng'iroq qiling. Mahalliy sog'liqni saqlash organining ko'rsatmalariga amal qiling.

COVID-19 haqidagi so'nggi yangiliklardan xabardor bo'lib turing (COVID-19 keng tarqalgan shaharlar yoki mahalliy hududlar). Iloji bo'lsa, joylarga sayohat qilishdan saqlaning – ayniqsa, agar siz keksa odam bo'lsangiz yoki diabet, yurak yoki o'pka kasalligiga chalingan bo'lsangiz.